# General recommendations (Polski)

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.

Powiązane artykuły

- Frequently asked questions (Polski)
- Installation guide (Polski)
- List of applications

Ten dokument to zbiór popularnych artykułów i przydatnych informacji o dodawaniu funkcjonalności do zainstalowanego systemu Arch. Zakłada się, że czytelnicy przeczytali i wykonali instrukcje zawarte w Installation guide (Polski) i zainstalowali podstawowy system. Zaznajomienie się z informacjami zawartymi w #Administracja systemem i #Zarządzanie pakietami jest niezbędne do zrozumienia innych sekcji tej strony i pozostałych stron na Wiki.

## Administracja systemem

Ta sekcja mówi o zadaniach administracyjnych i zarządzaniu systemem. Jeśli chcesz dowiedzieć więcej, odwiedź Core utilities i Category:System administration

### Użytkownicy i grupy

Na nowej instalacji posiadasz tylko konto super-użytkownika, lepiej znanego jako "root". Logowanie się jako root przez dłuższy okres czasu, może nawet odsłanianie go przez SSH, jest niebezpieczne. Zamiast tego, powinieneś stworzyć i używać do większości zadań nieuprzywilejowanego konta użytkownika, a konta root tylko do administracji systemem. Zobacz Users and groups żeby uzyskać więcej informacji o tym, jak utworzyć i skonfigurować nowe konto użytkownika.

Grupy i użytkownicy są mechanizmem kontroli dostępu; administratorzy mogą dostosować członkostwo i właściwości grup żeby przyznać lub odmówić użytkownikom i usługom dostępu do zasobów systemu. Przeczytaj Users and groups żeby uzyskać dodatkowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń dla bezpieczeństwa.

### Podniesienie uprawnień

Komenda su (ang. substitute user) umożliwia przyjęcie tożsamości innego użytkownika systemu (najczęściej root'a) z poziomu zalogowanego użytkownika, natomiast komenda sudo (ang. substitute user do) tymczasowo podnosi uprawnienia dla pojedynczej komendy.

### Zarządzanie usługami

Arch Linux używa systemd jako procesu uruchamiającego. Jest on menadżerem systemu i usług dla Linuxa. Jeśli chcesz utrzymać swój system w dobrej kondycji, zalecane jest, aby poznać jego podstawy. Interakcje z systemd są wykonywane za pośrednictwem komendy systemctl. Przeczytaj systemd żeby uzyskać więcej informacji.

### Bieżąca konserwacja systemu

Arch jest systemem o częstych aktualizacjach i zmianach w pakietach, więc użytkownicy muszą poświęcić trochę czasu na konserwację systemu, aby poprawić jego działanie i zwiększyć jego wydajność.

Ważne jest także zadbanie o bezpieczeństwo systemu. Przeczytaj Security żeby dowiedzieć się jak zabezpieczyć swój system przed atakami.

## Zarządzanie pakietami

Ta sekcja zawiera pomocne informacje dotyczące zarządzania oprogramowaniem (pakietami). Odwiedź Frequently asked questions (Polski)#Zarządzanie pakietami i Category:Package management (Polski) aby dowiedzieć się więcej na ten temat.

Note: Należy prześledzić informacje o aktualizacjach pakietów, które wymagają interwencji użytkownika, zanim zostanie wszczęta aktualizacja. Zapisz się do tej listy mailingowej albo sprawdzaj stronę główną [1] przed każdą aktualizacją pakietów. Możesz też zasubskrybować ten kanał RSS albo śledzić @archlinux na Twitterze.

### pacman

pacman jest menedżerem pakietów w Arch Linux. Każdy użytkownik powinien zapoznać się z jego działaniem przed przystąpieniem do dalszej lektury artykułów na Wiki.

Przeczytaj pacman tips aby zapoznać się ze wskazówkami, jak usprawnić użytkowanie pacmana i zarządzanie pakietami w ogólności.

### Repozytoria

Zapoznaj się z działem o oficjalnych repozytoriach aby poznać szczegóły dotyczącego każdego z zarządzanych przez społeczność Arch repozytoriami.

Jeśli zainstalowałeś Arch Linux, ale masz zamiar używać aplikacji 32-bitowych, powinieneś włączyć repozytoria multilib.

Nieoficjalne repozytoria użytkowników zawierają listę innych repozytoriów nieoficjalnych, zarządzanych przez użytkowników.

### Serwery lustrzane

Odwiedź stronę Mirrors, aby w pełni wykorzystać potencjał serwerów lustrzanych i skonfigurować je w ten sposób, aby używać tych najszybszych i najświeższych. Jak wyjaśniono w artykule, zalecane jest aby śledzić stronę Mirror Status lub Mirror-Status aby pozyskać listę serwerów, które zostały ostatnio zsynchronizowane.

### Arch Build System

Ports to system początkowo używany przez dystrybucje BSD, składający się ze skryptów kompilacji, które znajdują się w systemie lokalnym. Mówiąc najprościej, każdy port zawiera skrypt w katalogu intuicyjnie nazwanym na podstawie instalowalnej aplikacji.

Drzewo ABS oferuje tę samą funkcjonalność, udostępniając skrypty budowania o nazwie PKGBUILD, które są zawierają informacje dotyczące danego oprogramowania; skróty integralności, adres URL projektu, wersję, licencje i instrukcje budowania. PKGBUILD są następnie analizowane przez makepkg, program generujący pakiety, którymi można łatwo zarządzać za pomocą pacmana.

Każda paczka w repozytoriach wraz z tymi znajdującymi się w AUR podlega kompilacji za pomocą „makepkg”.

### Arch User Repository

Podczas gdy drzewo ABS umożliwia tworzenie oprogramowania dostępnego w oficjalnych repozytoriach, Arch User Repository (AUR) jest odpowiednikiem pakietów udostępnianych przez użytkowników. Jest to nieoficjalne repozytorium skryptów kompilacji dostępnych przez interfejs sieciowy lub przez pomocnika AUR.

## Uruchamianie

Ta sekcja zawiera informacje dotyczące procesu rozruchu. Przegląd procesu rozruchu Arch można znaleźć w Arch boot process. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Category: Boot process.

### Automatyczne rozpoznawanie sprzętu

Sprzęt [domyślnie] powinien zostać automatyczne wykryty przez udev podczas procesu rozruchu. Poprawę czasu rozruchu można uzyskać wyłączając automatyczne ładowanie modułu i ręcznie określając wymagane moduły, jak opisano w Kernel module#Manual module handling. Ponadto Xorg powinien być w stanie automatycznie wykrywać wymagane sterowniki za pomocą udev, ale użytkownicy mogą również ręcznie skonfigurować serwer X.

### Mikrokod

Procesory mogą zawierać wadliwy kod [2], który jądro może poprawić, aktualizując mikrokod (ang. microcode) przy uruchomieniu systemu. Procesory Intel wymagają osobnego pakietu do tego celu. Szczegółowe informacje można znaleźć w Microcode.

### Ukrywanie komunikatów rozruchowych

Po zakończeniu rozruchu, ekran zostanie wyczyszczony i pojawi się monit z prośbą o zalogowanie, co uniemożliwi użytkownikom zbieranie informacji zwrotnych z procesu rozruchu. Zastosowanie wskazówek z artykułu Disable clearing of boot messages spowoduje pozostawienie informacji rozruchowych na ekranie.

### Aktywacja Num Lock

Num Lock to klawisz przełączania występujący w większości klawiatur. Aby aktywować przypisanie klawiszy numerycznych podczas uruchamiania, zapoznaj się z Activating numlock on bootup.

## Graficzny interfejs użytkownika

Ta sekcja zawiera wskazówki dla użytkowników, którzy chcą uruchamiać aplikacje graficzne w swoim systemie. Zobacz Category: X server, aby uzyskać dodatkowe informacje.

### Serwer wyświetlania

Xorg to publiczna, otwarta implementacja X Window System (zwykle X11 lub X). Jest niezbędny do uruchamiania aplikacji z graficznym interfejsem użytkownika (GUI), a większość użytkowników zapewne będzie chciała go zainstalować.

Wayland to nowy, alternatywny protokół wyświetlania i dostępna jest jego implementacja referencyjna Weston. Domyślnie z Wayland korzysta między innymi GNOME, choć serwer ten nie posiada jeszcze tak dobrego wsparcia jak Xorg i może powodować problemy na niektórych sprzętach.

### Sterowniki graficzne

Domyślny sterownik ekranu „vesa” będzie działał z większością kart graficznych, ale wydajność grafiki można znacznie poprawić i przede wszystkim wykorzystać wszystkie funkcje karty graficznej, instalując odpowiedni sterownik dla kart ATI, Intel lub NVIDIA.

### Środowiska pulpitu

Chociaż Xorg i Wayland stanowią podstawy do budowania środowiska graficznego, dodatkowe komponenty mogą być uznane za niezbędne, aby użytkownik w poczuł się w pełni komfortowo ze swoim systemem. Środowiska pulpitu, takie jak GNOME, KDE, LXDE i Xfce łączą w sobie szeroką gamę klientów serwera X, takich jak menedżer okien, panel, menedżer plików, emulator terminala, edytor tekstu, ikony i inne narzędzia. Użytkownicy o mniejszym doświadczeniu mogą chcieć zainstalować środowisko pulpitu, aby uzyskać dostęp do popularnych narzędzi i ułatwić korzystanie z komputera. Zobacz Category:Desktop environments, aby uzyskać dodatkowe informacje.

### Menedżery okien

Rozwinięte środowisko pulpitu zapewnia pełny i spójny graficzny interfejs użytkownika, ale zwykle zużywa znaczną ilość zasobów systemowych. Użytkownicy, którzy chcą zmaksymalizować wydajność lub w inny sposób uprościć swój system, mogą zdecydować się na instalację menedżera okien i dodatkowe narzędzia niezbędne do pracy z komputerem. Większość środowisk pulpitu umożliwia także korzystanie z menedżera okien alternatywnego wobec tego domyślnie dostarczanego ze środowiskiem. Dynamiczne, nakładalne i kafelkowe menedżery okien różnią się w obsłudze rozmieszczenia okien.

### Menedżer wyświetlania

Większość środowisk pulpitu zawiera menedżer wyświetlania do automatycznego uruchamiania środowiska graficznego i zarządzania logowaniami użytkowników. Użytkownicy nieposiadający środowiska graficznego mogą zainstalować je osobno. Możesz również bezpośrednio uruchomić serwer X co stanowi prostą alternatywę dla menedżera wyświetlania.

## Zarządzanie energią

Ta sekcja może być przydatna dla właścicieli laptopów lub użytkowników szukających w inny sposób kontroli nad zarządzaniem energią. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Category:Power management.

Zobacz Power management, aby uzyskać więcej informacji.

### Zdarzenia ACPI

Użytkownicy mogą skonfigurować sposób, w jaki system reaguje na zdarzenia ACPI, takie jak naciśnięcie przycisku zasilania lub zamknięcie pokrywy laptopa. Aby zapoznać się z nową (zalecaną) metodą zarządzania tymi zdarzeniami przy użyciu systemd, zobacz Zarządzanie energią za pomocą systemd. Aby zapoznać się ze starą metodą, zobacz acpid.

### Skalowanie procesora

Nowoczesne procesory mogą zmniejszyć częstotliwość i napięcie w celu zmniejszenia zużycia ciepła i energii. Mniej ciepła prowadzi do cichszej pracy systemu i przedłuża żywotność sprzętu. Aby uzyskać szczegółowe informacje, zobacz stronę CPU frequency scaling.

### Laptopy

Artykuły dotyczące komputerów przenośnych wraz z przewodnikami instalacji dla konkretnych modeli znajdują się w Category: Laptops. Aby uzyskać ogólny przegląd artykułów i zaleceń dotyczących laptopów, zobacz stronę Laptop.

### Wstrzymanie i hibernacja

Zobacz główny artykuł: Suspend and hibernate.

## Multimedia

Kategoria Multimedia zawiera dodatkowe informacje.

### Dźwięk

Dźwięk jest dostarczany przez sterowniki dźwięku dostarczane z jądrem:

- ALSA jest dołączony do jądra i jest zalecany, ponieważ zwykle działa on od razu (musi tylko zostać wyłączone wyciszenie).

- OSS jest realną alternatywą w sytuacji, gdy ALSA nie zadziała.

Użytkownicy mogą dodatkowo chcieć zainstalować i skonfigurować serwer dźwięku, taki jak PulseAudio. Aby zapoznać się z kwestiami dotyczącymi zaawansowanej konfiguracji dźwięku zapoznaj się ze stroną professional audio.

### Wtyczki przeglądarek

Aby uzyskać dostęp do niektórych treści internetowych, można zainstalować wtyczki przeglądarek, takie jak Adobe Acrobat Reader, Adobe Flash Player i Java.

### Kodeki

Kodeki są wykorzystywane przez aplikacje multimedialne do kodowania lub dekodowania strumieni audio lub wideo. Aby odtwarzać zakodowane strumienie, użytkownicy muszą upewnić się, że zainstalowano odpowiedni kodek.

## Sieć

Ta sekcja jest ograniczona do najprostszych ustawień sieciowych. Przejdź do Network configuration, aby uzyskać pełny przewodnik. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz kategorię Category:Network.

### Synchronizacja zegara

Network Time Protocol (NTP) to protokół do synchronizacji zegarów systemów komputerowych w sieciach danych z przełączanymi pakietami i zmiennymi opóźnieniami. Aby zapoznać się z implementacjami tego protokołu, zobacz Time synchronization.

### Zabezpieczenia DNS

Aby zwiększyć bezpieczeństwo podczas przeglądania stron internetowych, płatności online, łączenia się z usługami SSH i podobnych zadań, rozważ użycie oprogramowania klienckiego DNSSEC, które może zatwierdzać podpisane rekordy DNS oraz DNSCrypt do szyfrowania ruchu DNS.

### Konfigurowanie zapory sieciowej

Zapora sieciowa (ang. firewall) może zapewnić dodatkową ochronę sieci w systemie Linux. Chociaż standardowe jądro Arch jest w stanie używać Netfilter oraz iptables, rozwiązanie to nie jest domyślnie włączone. Zdecydowanie zaleca się skonfigurowanie jakiejś formy zapory sieciowej. Zapoznaj się ze stroną Firewalls, aby wyszukać dostępne przewodniki.

### Udostępnianie zasobów (w tym plików)

Aby udostępnić pliki między komputerami w sieci, postępuj zgodnie z artykułami dotyczącymi NFS lub SSHFS.

Użyj Samba, aby dołączyć do sieci Windows. Aby skonfigurować urządzenie do korzystania z Active Directory, przeczytaj Active Directory integration.

Zobacz także Category:Network sharing.

## Urządzenia wejściowe

Ta sekcja zawiera popularne wskazówki dotyczące konfiguracji urządzeń wejściowych takich jak myszka i klawiatura. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Category:Input devices.

### Układy klawiatury

Klawiatury w języku innym niż angielski lub w inny sposób niestandardowe mogą nie działać domyślnie (tak jest z polskim układem klawiatury). Niezbędne kroki w celu skonfigurowania układu klawiszy są różne dla konsoli wirtualnej i Xorg. Skonfigurowanie polskiego układu klawiatury w konsoli zostało opisane w Przewodniku instalacyjnym. Więcej informacji na temat konfiguracji układu klawiatury w Xorg znajdziesz w: Keyboard configuration in Xorg.

### Przyciski myszki

Może się okazać, że w bardziej zaawansowanych lub nietypowych myszkach, nie wszystkie przyciski działają prawidłowo. Przydatne instrukcje można znaleźć w All Mouse Buttons Working.

### Płytki dotykowe (tzw. touchpady) w laptopach

Wiele laptopów korzysta z urządzeń wskazujących Synaptics lub ALPS zwanych płytkami dotykowymi (ang. touchpads). Niektóre płytki dotykowe używają sterownika wejściowego Synaptics (zob. Touchpad Synaptics).

### Urządzenia typu TrackPoint

Zobacz artykuł TrackPoint, aby skonfigurować urządzenie typu TrackPoint.

## Optymalizacja

Ta sekcja ma na celu podsumowanie poprawek, narzędzi i dostępnych opcji przydatnych w celu poprawy wydajności systemu i aplikacji.

### Benchmarking

Benchmarking to czynność polegająca na mierzeniu wydajności i porównywaniu wyników z wynikami innych systemów z pomocą ujednoliconej procedury.

### Zwiększanie wydajności

Artykuł Improving performance zawiera podsumowanie informacje dotyczących wydajności systemu Arch Linux.

### Dyski SSD

Artykuł Solid State Drives zawiera informacje dotyczące dysków półprzewodnikowych (SSD), w tym dotyczące ich konfiguracji celem zwiększenia żywotności.

## Usługi systemowe

Ta sekcja dotyczy tzw. demonów (ang. daemons) czyli usług systemowych. Więcej informacji można znaleźć w Category:Daemons.

### Indeksowanie plików i wyszukiwanie

Większość dystrybucji udostępnia polecenie `locate`, które służy wyszukiwaniu plików w systemie. Aby uzyskać tę funkcjonalność w Arch Linux, należy zainstalować mlocate. Po instalacji powinieneś uruchomić `updatedb`, aby zindeksować systemy plików.

### Poczta lokalna

Domyślna konfiguracja podstawowa nie zapewnia synchronizacji poczty. Aby skonfigurować „Postfix” do prostego dostarczania lokalnej skrzynki pocztowej, zobacz stronę Postfix. Inne opcje to SSMTP, msmtp i fdm.

### Drukowanie

CUPS to system drukowania open source opracowany przez Apple. Zobacz Category:Printers, aby zapoznać się z artykułami dotyczącymi konfiguracji drukarek.

## Wygląd

Ta sekcja zawiera informacje o tzw. wodotryskach (ang. eye candy), czyli funkcjach poprawiających wrażenia estetyczne. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Category:Eye candy.

### Czcionki

Ponieważ w podstawowym systemie Arch zawarte są jedynie nieskalowalne czcionki bitmap, aby poprawić wygląd systemu, możesz zainstalować czcionki TrueType. Pakiet ttf-dejavu zapewnia zestaw wysokiej jakości czcionek ogólnego zastosowania o dobrej obsłudze znaków Unicode.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykułach Fonts i Font configuration.

Jeśli spędzasz dużo czasu w wierszu poleceń (tj. bez uruchamiania serwera X), możesz zmienić czcionkę używaną w konsoli, aby zwiększyć czytelność tekstu. Zobacz stronę Linux console#Fonts.

### Motywy GTK i Qt

Duża część aplikacji z interfejsem graficznym dla systemów Linux oparta jest na zestawach narzędzi GTK+ lub Qt. Zapoznaj się z artykułem Uniform look for Qt and GTK applications, aby znaleźć sposoby na poprawę wyglądu zainstalowanych programów i dostosowanie ich do własnych upodobań.

## Ulepszenia konsoli

Ta sekcja dotyczy niewielkich modyfikacji, które ułatwiają korzystanie z konsoli. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Category:Shells.

### Aliasy

Aliasowanie polecenia lub jego grupy to sposób na zaoszczędzenie czasu podczas korzystania z konsoli. Jest to szczególnie pomocne w przypadku powtarzających się zadań, które nie wymagają znaczącej zmiany parametrów. Typowe aliasy oszczędzające czas można znaleźć w Bash#Aliases. Można je łatwo przenosić również do zsh.

### Alternatywne powłoki

Bash to powłoka instalowana domyślnie w systemie Arch. Nośnik instalacyjny używa jednak zsh z pakietem dodatkowym grml-zsh-config. Zobacz Command-line shell#List of shells, aby uzyskać więcej powłok.

### Dodatki Bash

Lista różnych ustawień Bash, w tym ustawień autouzupełniania, wyszukiwania historii i makr Readline, jest dostępna w Bash#Tips and tricks.

### Kolorowy tekst w konsoli

Zapoznaj się z działem Color output in console.

### Pliki skompresowane i archiwa

Pliki skompresowane lub archiwa są często spotykane w systemie GNU/Linux. Tar jest jednym z najczęściej używanych narzędzi do archiwizacji, a użytkownicy powinni zapoznać się z jego składnią (na przykład pakiety Arch Linuxa to po prostu archiwum xzip). Zobacz Bash/Functions any uzyskać dodatkowe informacje.

### Monit konsoli

Monit konsoli (PS1) można w dużym stopniu dostosować. Zobacz Bash/Prompt customization lub Zsh#Prompts, jeśli używasz odpowiednio Bash lub Zsh.

### Emacs shell

Emacs jest znany z oferowania opcji wykraczających poza zwykłą edycję tekstu, jedną z nich jest zastąpienie powłoki wiersza poleceń. Skorzystaj z Emacs#Colored output issues, aby uzyskać pomoc w naprawieniu kolorów w Emacs, w związku z włączeniem kolorowych znaków w konsoli.

### Obsługa myszy

Używanie myszy w konsoli np. do kopiowania i wklejania tekstu, może okazać się wygodniejsze niż tradycyjny tryb kopiowania w ekranie GNU. Szczegółowe instrukcje znajdują się w General purpose mouse.

### Zarządzanie sesją

Używając multiplekserów terminali, takich jak tmux lub GNU Screen, programy można uruchamiać w sesjach składających się z kart i paneli, które można dowolnie odłączać, więc gdy użytkownik zakończy emulator terminala, zakończy serwer X lub wyloguje się, programy powiązane z sesją będą działały w tle, dopóki serwer terminali multiplekserów będzie aktywny. Interakcja z programami wymaga przelogowania.

Category:

- Installation process (Polski)